Ostrokrzew w ogrodzie – zimozielony krzew, który wygląda najpiękniej właśnie zimą
Rośliny ogrodoweKolczaste liście i czerwone owoce to znak rozpoznawczy ostrokrzewu – rośliny, która przez cały rok będzie wyjątkową ozdobą ogrodu, a przy tym nadaje się na zimozielone żywopłoty.
Czy ostrokrzew kolczasty jest zimozielony?
Tak, ostrokrzew kolczasty (Ilex aquifolium) jest gatunkiem zimozielonym, a więc nie zrzuca liści na zimę. Jest dekoracyjny przez cały rok. Wiosną zdobią go soczyście zielone młode przyrosty i drobne, pachnące kwiaty. Latem ostrokrzew zagęszcza się i tworzy ciemnozielone tło dla innych roślin. Jesienią gałązki ostrokrzewu zdobią czerwone lub żółte owoce podobne do jagód, które trzymają się gałązek przez całą zimę.
Ciemnozielone, skórzaste i połyskujące liście z falistym brzegiem oraz charakterystycznymi kolcami ozdobione szronem wyglądają niezwykle atrakcyjnie – będą wyjątkową dekoracją ogrodu oraz świątecznych wieńców i wiązanek.
Czy ostrokrzew zimuje w gruncie?
Tak, ostrokrzew kolczasty jest rośliną mrozoodporną, a dobrze ukorzenione egzemplarze wytrzymują spadki temperatury do -20°C. W ogrodzie ostrokrzew najczęściej rośnie bez kłopotów przez cały rok, choć jak przy każdym zimozielonym krzewie, bardzo dużo zależy od samego stanowiska – idealnie, jeśli będzie osłonięte od porywistego wiatru (który zimą może wysuszać i niszczyć liście ostrokrzewu), a podłoże mocno przepuszczalne, aby nie zatrzymywało nadmiaru wody. Mokra ziemia i niska temperatura najczęściej przyczyniają się do kłopotów z zimowaniem wiecznie zielonych roślin.
Nowo posadzone ostrokrzewy należy przygotować do zimowania: jesienią obsypujemy nasadę rośliny kopczykiem kompostu, przekompostowanego obornika lub ziemią zebraną z kretowisk. Kopczyk powinien mieć około 20 cm wysokości. Wiosną, gdy ustąpią mrozy, ziemię należy rozgarnąć.
Oprócz ostrokrzewu kolczastego i jego licznych odmian w sprzedaży pojawiają się także inne gatunki tego krzewu o bardzo różnej odporności na mróz, jak ostrokrzew okółkowy (Ilex verticillata), który znosi mrozy do -40°C czy ostrokrzew karbowanolistny (Ilex crenata), który wytrzymuje do -18°C.
Zobacz też: Golteria – roślina, która świetnie nada się do bożonarodzeniowych dekoracji
Kiedy sadzi się ostrokrzew?
Ostrokrzewy najlepiej posadzić wiosną, gdy ziemia nie jest zamarznięta i można bez problemu wykopać dołek. Młode ostrokrzewy są bardziej wrażliwe na mróz niż starsze, dojrzałe rośliny, a wiosenne sadzenie zapewni im cały sezon wegetacyjny na dobre przyjęcie się, ukorzenienie i zadomowienie w nowym miejscu.
Dostępne w szkółkach sadzonki ostrokrzewów to najczęściej rośliny w doniczkach, które można sadzić w ogrodzie także latem i jesienią, chociaż oczywiście im później to zrobimy, tym roślina będzie miała krótszy czas na ukorzenienie się. Sadzenie ostrokrzewów najlepiej zakończyć we wrześniu.
Jakie miejsce lubi ostrokrzew?
Ostrokrzew kolczasty najbardziej lubi miejsca słoneczne lub półcieniste, z dostępem do bezpośredniego słońca przez co najmniej 4-6 godzin dziennie oraz z wilgotną, ale dobrze przepuszczalną ziemią. Na słonecznych stanowiskach ostrokrzewy mają bardziej zwarty pokrój i lepiej owocują. Stanowisko powinno być osłonięte, zwłaszcza przed zimnymi, wysuszającymi wiatrami.
Czego nie lubi ostrokrzew i dlaczego usycha?
Ostrokrzew potrafi rosnąć w różnych warunkach, ale źle znosi stanowiska ze zbyt mokrą i ciężką ziemią. Rosnące w mokrym podłożu ostrokrzewy będą osłabione, co z czasem może skutkować stopniowym zasychaniem pędów i pogorszeniem wyglądu całej rośliny. Takie objawy bywają mylone z przesuszeniem rośliny.
Przed nadejściem zimy, na kilka tygodni przed pierwszymi przymrozkami, szczególnie świeżo posadzone ostrokrzewy warto solidnie podlać, o ile jesień była sucha i słoneczna. Kiedy ziemia zamarznie, rośliny nie będą w stanie pobrać wody przez korzenie, a wiatr oraz słońce będą wysuszać ich liście. W takiej sytuacji roślina szybko straci atrakcyjny wygląd. Nawet jeśli przetrwa do wiosny, będzie potrzebowała sporo czasu, aby wrócić do zdrowego i ładnego wyglądu.
Dlaczego ostrokrzew nie ma owoców?
Ostrokrzew jest rośliną dwupienną, co oznacza, że osobno występują egzemplarze męskie i żeńskie. Owoce pojawiają się wyłącznie na roślinach żeńskich, ale tylko wtedy, gdy w pobliżu rośnie roślina męska, która umożliwi zapylenie kwiatów.
Samotnie rosnący ostrokrzew może wyglądać pięknie i zdrowo, a mimo to nie owocować, w dwóch przypadkach: kiedy będzie to egzemplarz męski albo kiedy będzie to egzemplarz żeński, który rośnie pojedynczo, a w okolicy nie rosną inne ostrokrzewy, gwarantujące mu możliwość zapylenia.
Jak odróżnić ostrokrzew męski od żeńskiego?
„Płeć” ostrokrzewu najłatwiej można rozpoznać po kwiatach. W środku kwiatu żeńskiego znajduje się zielona kuleczka, wielkości główki od szpilki, otoczona czterema pręcikami. To z niej w przyszłości powstanie czerwony owoc. W środku kwiatu męskiego nie ma zielonej kuleczki, są tylko cztery pręciki.
Kwiaty ostrokrzewu są białe i niepozorne, zatem odróżnienie ostrokrzewów na ich podstawie może nie być prostym zadaniem – szczególnie, że gdy kupujemy roślinę, ta wcale nie musi akurat kwitnąć. W takim wypadku przede wszystkim wypatrujemy obecności czerwonych jagód. Jeśli są obecne, nawet nieliczne, to z pewnością jest to egzemplarz żeński.
Sprzedawane w szkółkach ostrokrzewy często pochodzą z rozmnażania wegetatywnego, czyli poprzez ukorzenianie gałązek pobranych z roślin matecznych. Takie rośliny mogą też być odpowiednio oznaczone etykietą, aby ułatwić kupującym wybór odpowiedniego egzemplarza.
Czy ostrokrzew trzeba przycinać?
Nie, ostrokrzew nie wymaga przycinania, jednak całkiem dobrze je znosi, dlatego bywa wykorzystywany jako roślina na żywopłoty. Regularne cięcie ostrokrzewu będzie go zagęszczać i pozwoli utrzymać roślinę w ryzach. Warto pamiętać, że podstawowy gatunek osiąga w Polsce wysokość do 2-3 metrów, ale w naturalnym rejonie występowania (Europa Zachodnia, Wyspy Brytyjskie) sędziwe ostrokrzewy są drzewami przekraczającymi wysokość 15 metrów.
Najlepszym terminem cięcia dla ostrokrzewu jest kwiecień – w ciepły, suchy, pogodny dzień, kiedy prognozy pogody nie przewidują już siarczystych mrozów. Cięcie ostrokrzewu pobudza go do rozkrzewienia się, a im więcej będzie miał gałązek, tym więcej kwiatów i w efekcie – owoców.
Ostrokrzewy można ciąć do końca czerwca, jednak w tym terminie na krzewach zwykle są już rozwinięte kwiaty. Zwracamy uwagę, żeby nie wycinać kwitnących gałązek, jeśli zależy nam na wielu owocach. Kwiaty ostrokrzewu mocno i ładnie pachną, co jest dodatkową zaletą tych krzewów, nawet jeśli są mało widoczne i schowane pod liśćmi.
Co można posadzić obok ostrokrzewu?
Starsze ostrokrzewy mają tendencję do ogałacania się od dołu – najniżej położone gałęzie są wiotkie i słabo ulistnione. Można je wyciąć, a puste miejsce wykorzystać do posadzenia zadarniających bylin, które dobrze znoszą duże zacienienie. Dobrym wyborem będzie epimedium, runianka japońska oraz barwinek.
Sprawdzi się także bluszcz pospolity, jednak należy go regularnie przycinać, ponieważ jest to silnie rosnące pnącze, które łatwo może się wymknąć spod kontroli. Ostrokrzewy dobrze znoszą silne zacienienie i często bywają sadzone w towarzystwie większych drzew. W takich warunkach mogą tworzyć mało gęste korony i niewiele jagód, ale jednocześnie znajdują tam bardziej bezpieczne warunki do zimowania – duże drzewa stanowią dla nich osłonę. W takich leśnych warunkach ostrokrzewy można łączyć z paprociami, zawilcami japońskimi i funkiami, które także dobrze sobie radzą w cieniu.
Zobacz też: Rośliny kwitnące zimą – co kwitnie zimą w ogrodzie?
Czy ostrokrzew kolczasty nadaje się na żywopłot?
Tak, ostrokrzew kolczasty jest doskonałą rośliną na żywopłoty. Rocznie przeciętnie przyrasta o 10-20 cm. Żywopłoty z ostrokrzewu mogą być swobodne i naturalne – wówczas zupełnie nie trzeba ich ciąć, ale ostrokrzewy świetnie znoszą cięcie i formowanie, które je zagęszcza.
Ostrokrzew jest rośliną wiecznie zieloną, więc uformowany z niego żywopłot będzie całoroczną zieloną ścianą, trudną do sforsowania ze względu na kłujące liście i sztywne gałązki. Jego dodatkową ozdobą będą czerwone owoce, utrzymujące się przez całą zimę.
Jak gęsto sadzić ostrokrzew na żywopłot?
W żywopłocie jednorzędowym sadzonki ostrokrzewu kolczastego najlepiej sadzić co 45-60 cm, zależnie od wybranej odmiany (jeśli dana odmiana osiąga mniejsze rozmiary niż gatunek, sadzimy ją gęściej). Sadzimy nie więcej niż 3 rośliny na metr bieżący żywopłotu.
Dla uzyskania większej gęstości i szybszego efektu ostrokrzewy można sadzić też naprzemiennie w dwóch rzędach (na mijankę), oddalonych od siebie o około 50 cm. W tym przypadku sadzimy do 5-6 roślin na metr bieżący żywopłotu.
Tekst: Łukasz Skop, Autor Bloga Bezogrodek.Com
Zdjęcia: Shutterstock
